dr Justyna Ostrowska  
Zakład Chemii Nieorganicznej i Analitycznej AM w Białymstoku
Kierownik Zakładu: prof. dr hab. Elżbieta Skrzydlewska

Streszczenie:
W artykule dokonano porównania sposobów otrzymywania, składu chemicznego
oraz właściwości antyoksydacyjnych herbaty zielonej, czarnej i czerwonej. Omówiono farmakologiczne zastosowanie różnych gatunków herbat.

Słowa kluczowe:
herbata zielona, herbata czarna, herbata czerwona, katechiny, teaflawiny, właściwości antyoksydacyjne

GF nr 1/2008 Kliknij aby pobrać tekst w formacie pdf.

mgr Tomasz Słodownik
Zakład Farmacji Stosowanej Akademii Medycznej w Białymstoku

Streszczenie:
Rozwój technologii leku w kierunku postaci o modyfikowanym uwalnianiu substancji czynnej obejmuje także kapsułki.Uzyskanie takich preparatów jest możliwe dzięki zastosowaniu odpowiednich substancjipomocniczych w mieszaninie proszków wypełniających kapsułki lub zmianom dotyczącym samej otoczki. Elementem kontrolującym uwalnianie może być jej skład oraz budowa. Na rynku farmaceutycznym pojawiają się kapsułki wykonane z materiałów innych niż żelatyna. Zastosowane rozwiązania technologiczne sprawią, że na rynku farmaceutycznym pojawi się jeszcze więcej kapsułek o modyfikowanym i kontrolowanym uwalnianiu substancji leczniczej.

Słowa kluczowe:
kapsułki, niemodyfikowane uwalnianie, modyfikowane uwalnianie, żelatyna, skrobia, alkohol poliwinylowy.

GF nr 2/2008 Kliknij aby pobrać tekst w formacie pdf.

dr n. med. Łukasz Szczygieł
Oddział Wewnętrzny I ZOZ w Knurowie

Streszczenie:
Kamica żółciowa dotyka 15 proc. społeczeństwa. Złogi żółciowe zbudowane mogą być z cholesterolu, bilirubinianu wapnia, węglanu wapnia lub ze wszystkich tych substancji. Patogeneza kamieni żółciowych zależna jest od ich budowy, a w ich powstaniu znaczącą rolę odgrywają pierwiastki śladowe, działanie niepożądane leków i istniejące u pacjenta schorzenia endokrynologiczne.

Słowa kluczowe:
kamica żółciowa, pierwiastki śladowe, jądro krystalizacji

GF nr 3/2008 Kliknij aby pobrać tekst w formacie pdf.

dr n. med. Łukasz Szczygieł
I Oddział Wewnętrzny ZOZ w Knurowie

Streszczenie:
Liczba osób uzależnionych od nikotyny w Polsce szacuje się na 39 proc. dorosłych mężczyzn i 23 proc. dorosłych kobiet. Wraz z dymem tytoniowym pochłaniają oni znaczne ilości pierwiastków śladowych, w tym karcynogenów. Do skutecznego rzucenia nałogu dochodzi dopiero po kilku próbach. Do sukcesu prowadzi współpraca pacjenta z farmaceutą i lekarzem pierwszego kontaktu. Nikotynowa terapia zastępcza, bupropion i wareniklina są obecnie najskuteczniejszymi lekami w zwalczaniu objawów abstynencji od nikotyny.

Słowa kluczowe:
uzależnienie od nikotyny, pierwiastki śladowe, nikotynowa terapia zastępcza, bupropion, wareniklina

GF nr 4/2008 Kliknij aby pobrać tekst w formacie pdf.

dr n. farm. Wojciech Łuczaj
Akademia Medyczna w Białymstoku
Zakład Chemii Nieorganicznej i Analitycznej

Streszczenie:
W artykule zamieszczono informacje dotyczące struktury polifenoli oraz metod ich analizy w ekstraktach herbat oraz materiale biologicznym, ze zwróceniem szczególnej uwagi na technikę wysokosprawnej chromatografii cieczowej (HPLC) z różnymi typami detekcji, jako najlepszej metody ilościowego oznaczania tych związków.

Słowa kluczowe:
herbata, katechiny, teaflawiny, HPLC

GF nr 5/2008 Kliknij aby pobrać tekst w formacie pdf.

dr n. farm. Joanna Grabowska
Uniwersytet Medyczny w Białymstoku, Samodzielna Pracownia Analizy Leków
Kierownik: dr n. farm. Wojciech Miltyk

Streszczenie:
Fulereny (alotropowa odmiana węgla), odkryte w 1985 roku, wykazują wiele interesujących właściwości. Istnieje przypuszczenie, że cząsteczki C60 mogą stać się potencjalnymi inhibitorami enzymu odpowiadającego za aktywność wirusa HIV [1]. Wbudowanie pochodnych fulerenu w cząsteczkę DNA czy błony lipidowe owocuje ciekawymi właściwościami fotochemicznymi tych układów [2,3]. Wzbudzone w nich fotonowo fulereny, dzięki zdolności przekształcania
tlenu cząsteczkowego we wzbudzony stan singletowy [4], mogą być wykorzystane w terapii raka skóry. Niektóre pochodne fulerenów posiadają zdolność wychwytywania wolnych rodników, dając możliwość wykorzystania ich jako antyutleniaczy. W niniejszym artykule zostały krótko przedstawione  biologiczne i biochemiczne aspekty zastosowań fulerenów.

Słowa kluczowe:
fulereny, antyoksydanty, nośniki leków, HIVP

GF nr 6/2008 Kliknij aby pobrać tekst w formacie pdf.

dr n. farm. Katarzyna Winnicka
Uniwersytet Medyczny w Białymstoku, Zakład Farmacji Stosowanej

Streszczenie:
Najpopularniejszą postacią leku okulistycznego są krople do oczu. W celu poprawy biodostępności substancji czynnych z kropli do oczu wprowadzono postaci leku sporządzane z dodatkiem rozpuszczalnych w wodzie polimerów. Interesującym typem układów żelujących są hydrożele sporządzane z tzw. inteligentnych polimerów, które mają zdolność do zmiany konsystencji pod wpływem podwyższenia temperatury, zmiany odczynu, aktywności jonowej, czy też pod wpływem enzymów. Aby ograniczyć działania niepożądane związane z przewlekłym stosowaniem środków konserwujących, wprowadzono nowoczesne typy opakowań o specjalnej konstrukcji, mającej zabezpieczyć preparat przed skażeniem w trakcie użytkowania leku przez pacjenta.

Słowa kluczowe:
Postacie leku do oczu, krople do oczu, polimery, hydrożele do oczu, opakowania do kropli ocznych.

GF nr 7/2008 Kliknij aby pobrać tekst w formacie pdf.

dr n. med. Łukasz Szczygieł
I Oddział Wewnętrzny ZOZ w Knurowie
Ordynator: dr n. med. Tomasz Reginek

Streszczenie:
Ilość osób uzależnionych od alkoholu w Polsce szacuje się na 2 proc. populacji.
Granica pomiędzy piciem towarzyskim a chorobowym jest płynna i zależna od
uwarunkowań osobniczych. Choroba alkoholowa jest nieuleczalna, można jedynie powstrzymać jej rozwój. Psychoterapia jest niezbędną składową leczenia alkoholizmu. Alkohol zmniejsza aktywność układu GABA-ergicznego i zwiększa aktywność receptorów glutaminergicznych, dlatego też
w skojarzonej terapii choroby alkoholowej udało się skutecznie zastosować leki odwracające to działanie.

Słowa kluczowe:
uzależnienie od alkoholu, disulfiram, topiramat, naltrekson, psychoterapia

GF nr 8/2008 Kliknij aby pobrać tekst w formacie pdf.  

mgr farm. Beata Joanna Kocięcka
Studium Doktoranckie Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku

Streszczenie:
Antagoniści receptora AT1 dla angiotensyny II (sartany) są coraz częściej stosowane w leczeniu nadciśnienia tętniczego. Swoją popularność sartany zawdzięczają dużej skuteczności hipotensyjnej oraz bardzo dobrej tolerancji. Grupa antagonistów receptora AT1 nie jest jednolita. Między poszczególnymi sartanami występują różnice dotyczące budowy chemicznej, działania farmakologicznego i właściwości farmakokinetycznych, co przejawia się odmiennościami w zakresie działania hipotensyjnego. Telmisartan jest selektywnym antagonistą receptora angiotensyny II (AT1), ale wykazuje też zdolności do przyłączania się w innych miejscach receptora AT1, co powoduje trwałość wiązania. Telmisartan poza działaniem hipotensyjnym wykazuje również właściwości wazoprotekcyjne i antydiabetogenne. Zawdzięcza to swojej budowie chemicznej – mimo iż zalicza się do sartanów, to jednak ma strukturę podobną do cząsteczki pioglitazonu, czyli tiazolidynodionu. Sprawia to, że telmisartan aktywuje receptor aktywowany proliferatorem peroksysomów
gamma (PPAR gamma).

Słowa kluczowe:
Telmisartan, PPAR gamma

GF nr 9/2008 Kliknij aby pobrać tekst w formacie pdf.  

dr n. med. Piotr Jędrusik
Katedra i Klinika Chorób Wewnętrznych, Nadciśnienia Tętniczego i Angiologii, Warszawski Uniwersytet Medyczny
kierownik Kliniki: prof. dr hab. n. med. Zbigniew Gaciong

Streszczenie:
Leczenie skojarzone odgrywa coraz większą rolę w leczeniu nadciśnienia tętniczego, zwłaszcza u pacjentów z ciężkim nadciśnieniem, z dużym lub bardzo dużym ryzykiem sercowo-naczyniowym, a także u pacjentów, u których zaleca się niższe ciśnienie docelowe, tj. mniej niż 130/80 mm Hg. Właściwie dobrane połączenia leków hipotensyjnych mają liczne zalety, takie jak większa skuteczność i lepsza tolerancja takich kombinacji w porównaniu z monoterapią, co przyczynia się do poprawy długoterminowego przestrzegania zaleceń terapeutycznych przez pacjentów. Stosowanie preparatów złożonych pozwala na osiągnięcie dodatkowych korzyści wynikających ze zmniejszenia liczby tabletek przyjmowanych przez pacjenta i uproszczenia schematu leczenia, a także umożliwia uzyskanie większej skuteczności hipotensyjnej już od samego  początku terapii. Jednym ze szczególnie korzystnych skojarzeń leków  hipotensyjnych w leczeniu nadciśnienia tętniczego jest połączenie inhibitora ACE i diuretyku tiazydowego. W pracy omówiono również zalety przykładowej kombinacji takich leków dostępnej w postaci preparatu złożonego, jaką
jest połączenie lisinoprilu i hydrochlorotiazydu.

Słowa kluczowe:
nadciśnienie tętnicze, leczenie hipotensyjne, preparaty złożone

GF nr 10/2008 Kliknij aby pobrać tekst w formacie pdf.  

prof. dr hab. Zofia Urbańczyk-Lipkowska
Instytut Chemii Organicznej Polskiej Akademii Nauk

Streszczenie:
Według wielu opinii, wielofunkcyjne makrocząsteczki o wymiarach nanometrycznych będą w przyszłości podstawą medycyny i w wielu przypadkach zastąpią obecnie stosowane leki. W artykule przedstawiono aktualny stan badań nad farmaceutycznymi zastosowaniami dendrymerów – nowej klasy polimerycznych cząsteczek o precyzyjnie zdefiniowanej strukturze.

Słowa kluczowe:
dendrymery, rozgałęzione cząsteczki, polifunkcyjne cząsteczki

GF nr 11/2008 Kliknij aby pobrać tekst w formacie pdf.  

Piotr Marciniak
Studenckie Koło Naukowe
Zakładu Mikrobiologii Farmaceutycznej
Wydział Farmaceutyczny Warszawski Uniwersytet Medyczny

Streszczenie:
Systematycznie rosnąca liczba szczepów opornych na antybiotyki stwarza problem dla współczesnej terapii zakażeń. Plazmidy bakteryjne stanowią główne źródło ruchomych elementów genetycznych, które wraz z transpozonami, integronami i kasetami genowymi odpowiadają za rozprzestrzenianie się oporności na antybiotyki. Enzymatyczna hydroliza i modyfikacja cząsteczki antybiotyku, a także efluks i reakcja „by-pass” stanowią najczęściej spotykane mechanizmy oporności, które dzięki horyzontalnemu transferowi genów szybko rozprzestrzeniają się wśród szczepów.

Słowa kluczowe:
oporność, ruchome elementy genetyczne

GF nr 12/2008 Kliknij aby pobrać tekst w formacie pdf.  

prof. dr hab. Zdzisław Chilimończyk
Narodowy Instytut Leków, Zakład Biologii Komórki, Uniwersytet Rzeszowski, Instytut Pielęgniarstwa

Streszczenie:
Apoptoza, czyli zaprogramowana śmierć komórki, odgrywa istotną rolę w utrzymaniu prawidłowego funkcjonowania organizmu ssaków. Jej brak lub zaburzenie jej funkcjonowania mogą mieć bardzo poważne skutki prowadząc na przykład do procesu nowotworzenia. Komórki nowotworowe to takie, które nie chcą ulegać apoptozie. Jednym z czynników uruchamiających proces apoptotycznej śmierci komórki jest aktywacja receptorów śmierci. Receptory te wydają się zatem być naturalnym celem molekularnym dla leków przeciwnowotworowych. Jednakże ich endogenne ligandy charakteryzują się dużą toksycznością systemową. Pomimo to, w ostatnich latach prowadzono wiele prac dotyczących badania ligandów i aktywacji tych receptorów. Otrzymano cały szereg ligandów wykazujących obiecujące aktywności przeciwnowotworowe, ale też okazało się, że niektóre z nich nie wykazały się oczekiwaną efektywnością kliniczną.

Słowa kluczowe:
leki przeciwnowotworowe, apoptoza, receptory śmierci, TNF-alfa, Fas, TRAIL

GF nr 1/2009 Kliknij aby pobrać tekst w formacie pdf.  

dr n. farm. Katarzyna Sosnowska
Uniwersytet Medyczny w Białymstoku, Zakład Farmacji Stosowanej
kierownik Zakładu dr n. farm. Katarzyna Winnicka

Streszczenie:
Hydrożele, ze względu na szereg zalet, mają szerokie zastosowanie w farmacji oraz medycynie. Przemysł farmaceutyczny wykorzystuje hydrożele m.in. jako nośniki leków, materiały opatrunkowe, materiały do tworzenia matryc oraz otoczek kapsułek doustnych. Podłoża hydrożelowe należą obecnie do coraz częściej stosowanych postaci leku do użytku zewnętrznego. Modyfikacje hydrożeli pozwalają osiągnąć pożądany stopień uwalniania substancji czynnej.

GF nr 2/2009 Kliknij aby pobrać tekst w formacie pdf.  

P. Samel-Kowalik, A. Lipiec, A. Tomaszewska, F. Raciborski,
A. Walkiewicz, A. Lusawa, J. Borowicz, J. Gutowska-Ślesik,
B. Samoliński
Zakład Profilaktyki Zagrożeń Środowiskowych i Alergologii Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego

Streszczenie:
Wstęp: Obserwuje się wzrost liczby chorujących na alergię i astmę. Szacuje się, że przy obecnym tempie wzrostu liczba osób chorych zrówna się w niedługim czasie z populacją osób zdrowych. Rozwój tych chorób zależny jest od czynników genetycznych i zanieczyszczenia środowiska. Przyczyną są niealergogenne czynniki środowiskowe, takie jak wzrost spalin, czy zbyt higieniczny tryb życia.

Słowa kluczowe:
alergiczny nieżyt nosa, astma, epidemiologia.

GF nr 3/2009 Kliknij aby pobrać tekst w formacie pdf.  

dr n. med. Łukasz Szczygieł
I Oddział Wewnętrzny ZOZ w Knurowie
Ordynator: dr n. med. Tomasz Reginek

Streszczenie:
Związki bizmutu w preparatach doustnych są popularnymi lekami stosowanymi od lat w leczeniu schorzeń gastroenterologicznych. Są bezpieczne i charakteryzują się niewielkim wchłanianiem z przewodu pokarmowego. Znaczenie bizmutu w eradykacji H. pylori jest niepodważalne i przewiduje
się, że będzie rosło wraz z narastaniem antybiotykooporności jego szczepów. Mimo, że doustne preparaty bizmutu powinny być szeroko stosowane w praktyce lekarza rodzinnego, w Polsce nadal istnieją problemy z ich dostępnością.

Słowa kluczowe:
bizmut, choroba wrzodowa, Helicobacter pylori

GF nr 4/2009 Kliknij aby pobrać tekst w formacie pdf. 

mgr farm. Karolina Maciszewska

Streszczenie:
Tematem pracy jest charakterystyka jednego z pierwszych polskich podręczników farmacji. Ten podręcznik to Farmacya czyli Nauka doskonałego przygotowania Lekarstw z trzech Królestw natury wybranych, autorstwa Józefa Celińskiego. W pracy została opisana zawartość podręcznika oraz zamieszczony został komentarz oceniający poziom ówczesnej wiedzy farmaceutycznej.

Słowa kluczowe:
Historia farmacji, pierwsze podręczniki farmacji

GF nr 5/2009 Kliknij aby pobrać tekst w formacie pdf.    

mgr farm. Łukasz Szoka
Zakład Chemii i Analizy Leków Uniwersytet Medyczny w Białymstoku
Kierownik Zakładu: prof. dr hab. Jerzy A. Pałka

Streszczenie:
Taksol jest wtórnym metabolitem, wytwarzanym w niewielkich ilościach przez
wszystkie gatunki cisów. Leki zawierające taksol są jednymi z najbardziej skutecznych leków przeciwnowotworowych. Niewielka początkowo produkcja, metodą ekstrakcji kory T. brevifolia, wpłynęła na wysoką cenę i ograniczoną dostępność terapii. Problem ten częściowo rozwiązano poprzez opracowanie półsyntetycznych metod produkcji taksolu z naturalnych prekursorów.
Alternatywnym sposobem, niewymagającym ingerencji w środowisko naturalne, jest zastosowanie kultur komórkowych i kultur korzeni włośnikowatych.

Słowa kluczowe:
taksol, cis, kultury komórkowe, biotechnologia

GF nr 9/2009 Kliknij aby pobrać tekst w formacie pdf.  

mgr farm. Emilia Szymańska
Zakład Farmacji Stosowanej, Uniwersytet Medyczny w Białymstoku

Streszczenie:
W ostatnich latach nastąpił istotny postęp w doskonaleniu postaci leków o kontrolowanym uwalnianiu, głównie w celu pokonania niedogodności związanych ze stosowaniem konwencjonalnych postaci leków. Mikrocząstki, do których zaliczamy mikrosfery i mikrokapsułki, to sferyczne cząstki o średnicy 1-500 mikrometrów zbudowane z substancji leczniczej zamkniętej w polimerze pochodzenia naturalnego lub syntetycznego. W artykule opisano właściwości
mikrosfer i mikrokapsułek oraz ich praktyczne wykorzystanie w farmacji i medycynie.

Słowa kluczowe:
kontrolowane uwalnianie, mikrocząstki, mikrosfery, mikrokapsułki

GF nr 10/2009 Kliknij aby pobrać tekst w formacie pdf.  

Wszystkie artykuły naukowe z lat 2008 - 2009 w jednym folderze skompresowanym (format .zip)

KLIKNIJ ABY POBRAĆ

mgr farm. Monika Muśko
Zakład Farmacji Stosowanej, Uniwersytet Medyczny w Białymstoku
Kierownik Zakładu dr n. farm. Katarzyna Winnicka

Streszczenie:
Dzieci stanowią jedną z największych grup pacjentów. Stosowane postacie leków powinny być zróżnicowane i dobierane w zależności od wieku, stanu pacjenta, choroby, czy też preferencji dziecka. Pomimo szerokiej różnorodności postaci leków na rynku, wiele substancji leczniczych stosowanych w farmakoterapii dzieci jest niedostępnych w odpowiedniej postaci, z kolei te dostępne nie zawsze są możliwe do przyjęcia przez dziecko (tabletki, kapsułki). W poniższym artykule przedstawiono rodzaje postaci pediatrycznych oraz wskazano przykładowe alternatywy dla tradycyjnych postaci leku.

Słowa kluczowe:
pediatryczne postacie leku, pediatria, dawkowanie
leków u dzieci.

GF nr 01/2010 Kliknij aby pobrać tekst w formacie pdf.

Jan Sieluk
student III roku,  Wydział Farmaceutyczny, Warszawski Uniwersytet Medyczny

Streszczenie
Niewłaściwa dieta może być przyczyną aż 50 proc. wszystkich nowotworów, co sugeruje, że zmiana nawyków żywieniowych i odpowiednio duże spożycie owoców i warzyw może zredukować ryzyko zachorowania na raka. Więcej: rośliny są źródłem substancji o właściwościach przeciwnowotworowych, które należą do wielu różnych grup związków chemicznych: polifenoli, lignanów, terpenoidów, indoli lub tioglikozydów. Nadzieje chemioprewencji to: glukozynolaty z kapustnych, resweratrol z winogron, naryngenina i rutyna z cytrusów, genisteina z soi, polifenole z herbaty, elagitaniny z owoców granatu czy kurkumina z kurkumy (curry).

Słowa kluczowe:
chemioprewencja, dieta, związki przeciwnowotworowe

mgr Justyna Kania, Katedra i Zakład Żywności i Żywienia Śląskiej Akademii Medyczne, lek. med. Adam Kabiesz Okręgowy Szpital Kolejowy w Katowicach, dr hab. n. med. Katarzyna Pawłowska-Góral, Katedra i Zakład Żywności i Żywienia Śląskiej Akademii Medycznej.

Streszczenie:
Największe narażenie skóry na działanie promieniowania ultrafioletowego na skórę przypada na pierwsze 18 lat życia, dlatego tak ważna jest ochrona przeciwsłoneczna u dzieci. Skóra dzieci,a szczególnie niemowląt, różni się od skóry dorosłego człowieka zarówno pod względem anatomicznym, jak i funkcjonalnym. Skóra dzieci jest pięciokrotnie cieńsza, tkanka podskórna jest słabo rozwinięta, naczynia krwionośne są liczne i poszerzone, co powoduje, że odczyn rumieniowy jest szybszy i bardziej nasilony niż u dorosłego.

Słowa kluczowe:
Skóra dzieci, słońce, ochrona przeciwsłoneczna

GF nr 07/2010 (cz.I) Kliknij aby pobrać tekst w formacie pdf.
GF nr 08/2010 (cz.II) Kliknij aby pobrać tekst w formacie pdf.

dr Katarzyna Wiktorska, Pracownia Mikroskopii Konfokalnej, Zakład Biologii Komórki, Narodowy Instytut Leków

Streszczenie:
Mikroskopia konfokalna jest metodą badawczą od lat stosowaną z powodzeniem w naukach biologicznych i medycznych. Celem pracy jest przybliżenie zasad tej techniki oraz przegląd zastosowań jej w naukach farmaceutycznych

Słowa kluczowe:
Mikroskop konfokalny, fluorescencja, mikrokapsułki, uwalnianie, biofilm,

GF nr 09/2010 Kliknij aby pobrać tekst w formacie pdf. 

mgr farm. Aleksandra Dymon, apteka w Tychach

Streszczenie:
W pracy zamieszczony został opis morfologiczny,fitochemiczny oraz zastosowanie gatunków roślin posiadających aktywność
terapeutyczną oraz włókna będące surowcem w produkcji papieru. Praca zawiera informacje dotyczące występowania, preferencji glebowych, środowiskowych i klimatycznych 49 gatunków roślin (spośród 30 rodzajów systematycznych), spełniających kryteria ujęte w temacie pracy. Dodatkowo materiał zawiera definicję włókna oraz roślin włóknodajnych, porównanie włókien naturalnych pochodzenia roślinnego z jedwabiem i włóknami sztucznymi, historię rozwoju papiernictwa, etapy powstawania papieru oraz obecnie stosowane metody produkcji papieru. Praca dostarcza podstawowych informacji o użyteczności i wykorzystaniu roślin leczniczych do uzyskiwania zarówno tworzywa papierniczego jak i artykułów jego przetwarzania.

Słowa kluczowe:
rośliny lecznicze, rośliny włóknodajne, papiernictwo, morfologia, fitochemia.

GF nr 10/2010 Kliknij aby pobrać tekst w formacie pdf. 

prof. Zofia Urbańczyk-Lipkowska, mgr Marta Sowińska

STRESZCZENIE:
Opracowanie oryginalnych leków o nowej strukturze i nowym mechanizmie działania jest w obecnych czasach procesem długotrwałym. Optymalizacja struktury chemicznej oraz konieczność wszechstronnych badań przedklinicznych i klinicznych jest kosztowna nawet dla dużych firm farmaceutycznych. Z drugiej strony, efekt terapeutyczny wielu leków obecnie stosowanych jest niewystarczający z powodu ich nieefektywnego transportu do zmienionej chorobowo tkanki lub niedostatecznego w niej stężenia. Dotyczy to w znacznym stopniu leków onkologicznych, które pomimo licznych niedoskonałości (np. toksyczności w stosunku do zdrowych komórek) często ratują życie i są lekami z wyboru. Dlatego w naukach farmaceutycznych aktualnym trendem jest poszukiwanie nowych nośników dla leków już znanych, które poprawiają ich własności farmakodynamiczne, zwiększają selektywność oraz nie wywołują odpowiedzi immunologicznej. Wśród kilku grup związków makrocząsteczkowych (polimery, liposomy, nanocząsteczki, itp.) szczególnie zaawansowane są badania nad farmaceutycznymi zastosowaniami dendrymerów.

SŁOWA KLUCZOWE:
dendrymery domino, spust, proleki, doxorubicyna, kamptotecyna.

GF nr 01/2011 Kliknij aby pobrać tekst w formacie pdf.

prof. UJ, dr hab. Zbigniew Bela, dyrektor Muzeum Farmacji UJ w Krakowie

Streszczenie:
Wyrazy lek i leczyć są archaiczne – ich rdzeń jest
pochodzenia indoeuropejskiego, a więc wspólny dla dawnych
i współczesnych form obu tych wyrazów w wielu językach europejskich.
Medyczne znaczenie wszystkich starogermańskich odpowiedników
polskiego słowa leczyć było jednak tylko jednym
z aspektów znaczenia ogólnego: znaczyło ono przede wszystkim
tyle co „wyciągnąć” – w tym również „wyciągnąć chorobę z chorego
organizmu”. Takie znaczenie słowa leczyć („wyciągnąć”) funkcjonowało
również w języku polskim jeszcze w XVI wieku – co zostało
zaświadczone w Herbarzu Marcina Siennika (Kraków, 1568),
w przepisie na robienie niebieskiej farby („A gdy będziesz chciał
modrość z onego bochna wyleczyć...” – w znaczeniu „wyciągnąć”,
„wydobyć”). Ponadto, badania porównawcze wśród języków pozasłowiańskich definiują magiczne znaczenie słowa leczyć jako
„zamawianie, zaklinanie choroby przez lekarza-czarownika”. Istotne
w tym kontekście jest powiązanie pierwotnego znaczenia słowa
leczyć (= wyciągać) z zaklinaniem choroby przez lekarza-czarownika,
który na wypowiadaniu czy wykrzykiwaniu zaklęć nie poprzestawał
i prawdopodobnie wykonywał też gesty imitujące wyciąganie
choroby z chorego organizmu.

Słowa kluczowe:
Etymologia, indoeuropejski, lek, leczyć, wyciągnąć,
magia.

GF nr 03/2011 Kliknij aby pobrać tekst w formacie pdf.

mgr MONIKA LEPIARCZYK
Samodzielna Pracownia
Biotechnologii, Uniwersytet
Medyczny w Białymstoku

dr hab. ANNA BIELAWSKA
Samodzielna Pracownia
Biotechnologii, Uniwersytet
Medyczny w Białymstoku

dr KATARZYNA SOSNOWSKA
Zakład Farmacji Stosowanej,
Uniwersytet Medyczny
w Białymstoku

dr hab. KRZYSZTOF BIELAWSKI
Zakład Syntezy i Technologii Środków
Leczniczych, Uniwersytet Medyczny
w Białymstoku

Streszczenie:
Ludzka topoizomeraza typu II stanowi punkt uchwytu naturalnych
i syntetycznych związków o zróżnicowanej budowie strukturalnej. Wiele spośród tych leków wykazuje silne działanie przeciwnowotworowe. Reprezentują one jedną z najbardziej efektywnych grup chemioterapeutyków wykorzystywanych obecnie w leczeniu nowotworów piersi, jajników, prostaty, mięsaków, chłoniaków, jak również złośliwych nowotworów układu krwiotwórczego. Największą, a zarazem najważniejszą grupą chemioterapeutyków wśród inhibitorów ludzkiej topoizomerazy typu II są związki posiadające zdolność stabilizacji kompleksu rozszczepialnego DNA-topoizomeraza II, tzw. trucizny topoizomerazy II takie jak doksorubicyna, etopozyd, czy genisteina. Zrozumienie mechanizmu działania inhibitorów topoizomerazy II doprowadziło do syntezy szeregu nowych związków przeciwnowotworowych znajdujących się obecnie we wczesnych fazach badań klinicznych.

Słowa kluczowe:
Leki przeciwnowotworowe, ludzka topoizomeraza typu II, inhibitory
topoizomerazy II

GF nr 04/2011 Kliknij aby pobrać tekst w formacie pdf.